سدیم

سدیم یکی از موادی است که بدن برای تنظیم عملکردش به آن نیاز دارد. اصلی‌ترین منبع آن نمک است و غذاهای پر نمکی مثل فست‌فود هم حاوی مقدار زیاد...

آنچه در ادامه می خوانید

سدیم

سدیم: احتمالاً با شنیدن اسم این ماده، به یاد نمک و فشار خون می‌افتید. اما این ماده برای تنظیم مایعات بدن ضروری است تا بتواند تعادل الکترولیت‌ها را حفظ کند. هیپوناترمی در اثر افزایش یا کاهش این ماده در بدن به وجود می‌آید و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به فرد وارد می‌کنند.

سدیم چیست؟

بسیاری از افراد سدیم و نمک را هردو یک ماده یکسان میدانند اما واقعیت این است که این دو باهم متفاوتند. نمک، یا سدیم کلراید ماده شیمیایی است که در طبیعت پیدا می‌شود، اما ماده معدنی سدیم یکی از اجزای تشکیل‌دهنده نمک است. نمک خوراکی حدود ۴۰ درصد سدیم و ۶۰ درصد کلراید دارد. برای انقباض و انبساط عضلات و تنظیم سطح آب بدن به این ماده نیاز داریم، اما مصرف بیش از حد آن برای سلامتی مضر است.

سدیم چیست؟

مواد غذایی حاوی سدیم

مواد طبیعی مانند میوه و سبزیجات، سدیم خیلی زیادی ندارند، اما برعکس، در مواد غذایی که فرآوری شده است، مقدار نسبتا زیادی ازین ماده گنجانده شده است.

نمک خوراکی :

یک قاشق غذاخوری نمک خوراکی ۲۳۲۵ میلی‌گرم از این ماده دارد.

گلابی :

یک گلابی متوسط حدود ۲ میلی‌گرم از این ماده دارد.

گوجه فرنگی :

یک عدد گوجه فرنگی متوسط حاوی ۶ میلی‌گرم از این ماده است.

برنج قهوه‌ای :

یک پیمانه برنج قهوه‌ای ۱۰ میلی‌گرم از این ماده دارد.

هویج :

یک عدد هویج متوسط ۴۲ میلی‌گرم از این ماده دارد.

شیر با چربی ۲ درصد :

با خوردن ۲۵۰ میلی‌لیتر شیر، ۱۲۱ میلی‌گرم از این ماده به بدن می‌رسد.

سس سویا :

با خوردن ۱۰۰ گرم سس سویا، ۵۴۹۳ میلی‌گرم از این ماده مصرف می‌کنید.

پنیر چدار :

این پنیر سدیم زیادی دارد، با مصرف ۱۰۰ گرم پنیر چدار حدوداً ۱۸۱۴ میلی‌گرم از این ماده به بدنتان می‌رسد.

پنیر فتا :

با خوردن ۱۰۰ گرم پنیر فتا، ۹۱۶ میلی‌گرم از این ماده به بدن می‌رسد.

سس کچاپ :

در هر قاشق غذاخوری سس کچاپ، حدود ۱۳۸ میلی‌گرم از این ماده وجود دارد.

ساختار طبیعی و مصنوعی سدیم

ازآنجایی که این ماده یک فلز بسیار فعال و واکنش پذیر است، هیچ گاه به صورت آزاد در طبیعت یافت نمیشود و همواره در ترکیب با مواد دیگر است. مثلا می‌توانیم در نمک این ماده را مشاهده کنیم. رایج‌ترین نوع آن سدیم کلراید است که به آن نمک خوراکی می‌گوییم.

عملکد سدیم در بدن

یکی از الکترولیت‌های بدن انسان، این ماده است. الکترولیت‌ها، به مواد معدنی میگویند که وجودشان برای بدن ضروری بوده و هنگام حل شدن در مایعات بدن مثل خون، از خود بار الکتریکی تولید میکنند. بیشتر سدیم بدن در خون و مایعات اطراف سلول‌های آن قرار دارد. این ماده با متعادل کردن سطح مایعات بدن، باعث میشود عضلات و اعصاب بدن ما به خوبی کار کنند. بدن دائماً میزان سطح خون و غلظت این ماده را بررسی می‌کند. اگر میزان هر کدام از این‌ها بالا برود، حس‌گرهای قلب، رگ‌های خونی و کلیه‌ها این افزایش را متوجه می‌شوند و کلیه‌ها را تحریک می‌کنند تا این میزان اضافه را دفع کند تا فشار خون به سطح نرمال برگردد.

در صورت عدم توانایی و کارکرد نامناسب کلیه در دفع مقادیر اضافه، انباشت این ماده در خون را شاهد خواهیم بود. این ماده آب را به خود جذب می‌کند و نگه می‌دارد، به همین دلیل حجم خون بدن بالا می‌رود. قلب برای پمپاژ خون باید بیشتر تلاش کند، بنابراین فشار خون بالا می‌رود. اگر این روند ادامه یابد، احتمال ابلتای فافراد به بیماری هایی همچون بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و مشکلات کلیوی بیشتر می‌شود.

مزایای سدیم برای بدن چیست؟

برخلاف باور عمومی، بدن برای حفظ فشار طبیعی خون به این ماده نیاز دارد. به قلب کمک می‌کند تا به طور طبیعی منقبض شود. میزان آب بدن را تنظیم و از گرمازدگی جلوگیری می‌کند. وقتی در معرض دمای بالا قرار می‌گیریم، بدن توانایی حفظ دما را از دست می‌دهد. با کمتر شدن میزان نمک و آب بدن، این وضعیت تشدید می‌شود. به همین دلیل این ماده می‌تواند تعادل بدن را برقرار سازد. در فصول گرم به خاطر کمبود آب و به هم خوردن تعادل الکترولیت‌ها، ممکن است فرد دچار گرفتگی عضلانی شود. برای برگرداندن تعادل بدن به حالت طبیعی، باید علاوه بر مصرف مایعات آبمیوه های سرشار از سدیم نیز مصرف کنیم تا تعادل الکترولیت ها برقرار شود.

مغز انسان نسبت به تغییرات سطح سدیم در بدن حساس است، به طوریکه کم شدن سطح آن خستگی و گیجی را به دنبال دارد، این ماده می‌تواند دی‌اکسید کربن اضافی بدن را دفع کند. همچنین باعث می‌شود مغز آماده باشد و یکی از عناصر مهم در رشد آن است.

یکی از اصلی‌ترین مواد تشکیل‌دهنده کرم‌های ضد پیری، سدیم است. این ماده با رادیکال‌های آزاد مبارزه می‌کند که روند پیری را سرعت می‌بخشند. همچنین اگر خواستار داشتن پوستی شاداب و سالم هستید، باید مقدار سدیم مورد نیاز بدنتان را تامین کنید.

نشانه های کمبود سدیم در بدن

هیپوناترمی یا پایین آمدن سطح سدیم خون، این نشانه ها را به دنبال خواهد داشت:

  • گیجی
  • سستی بدن
  • سردرد
  • خستگی و انرژی کم
  • حالت تهوع
  • بی قراری
نشانه کمبود سدیم

درصورت نادیده گرفتن هریک از علائم ذکر شده و عدم درمان آنها، به مرور همگی آنها شدت میابند و مشکلات ثانویه برای فرد ایجاد میکنند. فرد استفراغ می‌کند، در عضلاتش ضعف حس می‌کند، دچار اسپاسم می‌شود یا عضلاتش دچار پرش می‌شوند. ممکن است تشنج کند و به کما برود. در موارد بسیار شدید، هیپوناترمی می‌تواند باعث مرگ بیمار شود. درکودکان می‌تواند به خاطر اسهال، استفراغ، تعریق زیاد یا سوختگی بدن دچار کم شدن سدیم شود.

خطرات مصرف سدیم بیش از حد

مهمترین و خطرناک ترین عارضه سدیم بیش از حد، بالا رفتن فشارخون است که خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد. اگر سدیم خون به میزان زیادی بالا رود، هایپرناترمی اتفاق می‌افتد که نشانه های زیر را به دنبال دارد:

  • ضعف عضلانی
  • بی‌قراری
  • تشنگی بیش از حد
  • گیجی
  • خستگی
  • تشنج
  • بی‌هوش شدن

هایپرناترمی به خصوص در کودکان بسیار خطرناک است.

افراد مسن هم در خطر هایپرناترمی قرار دارند. گاهی با افزایش سن، مغز دیگر نمی‌تواند سریع متوجه به هم خوردن تعادل الکترولیت‌ها شود و به همین دلیل میزان سدیم در خون بالا می‌رود. به علاوه، مشکلات کلیوی در افراد مسن می‌تواند هایپرناترمی را تشدید کند.

پارگی رگ های مغز از اصلی ترین مشکلات دیگری است که سدیم بیشتر از نیاز بدن میتواند باعث آن شود. هماتوم ساب‌دورال در مغز می‌تواند آسیب دائمی ایجاد کند یا به مرگ منجر شود. اگر پزشکان هایپرناترمی را به سرعت تشخیص دهند و درمان کنند، می‌توانند میزان سدیم و آب بدن را دوباره به حالت قبل برگردانند و جلوی آسیب مغزی، تشنج و مرگ را بگیرند.

راه های کاهش سدیم بدن

آب بیشتری مصرف کنید

با مصرف آب بیشتر، کلیه‌ها می‌توانند میزان اضافه این ماده را از بدن خارج کنند. برای این کار میتوانید از نوشیدنی یا آبمیوه های مختلف استفاده کنید و همچنین از مصرف میوه های آبدار غافل نشوید!

مواد غذایی حاوی پتاسیم بخورید

پتاسیم می‌تواند به حفظ تعادل مایعات بدن کمک کند. مصرف مواد غذایی مثل سیب‌زمینی و آووکادو می‌تواند سطح این ماده را در بدنتان کاهش دهد و فشار خونتان را کنترل کند.

جعفری بخورید

با خوردن جعفری، به پاکسازی کلیه های خود کمک میکنید و جلوی ورود نمک اضافی به خون را بگیرد.

فعالیتتان را بیشتر کنید

ورزش کردن با ایجاد تعریق، باعث دفع مقادیر اضافی این ماده از این طریق میشود.

از خوردن غذاهای فرآوری‌شده دوری کنید

غذاهایی که در کارخانه‌ها تولید می‌شوند حاوی مقادیر زیادی از این ماده هستند. سعی کنید غذاهای خانگی بخورید و هنگام خرید محصولات میزان استفاده از این ماده را حتماً بررسی کنید.

نمکدان را از دسترس خودتان دور نگه دارید

هنگام غذا پختن از نمک استفاده نکنید و در عوض از سایر چاشنی‌ها و ادویه‌جات بهره بگیرید.

بیماری هایی که کمبود سدیم برای ما ایجاد میکنند!

اگر در طولانی مدت از کمبود این ماده رنج میبرید، در این صورت باید منتظر عواقب این کمبود نیز باشید! ممکن است مقاومت در برابر انسولین بیشتر شود، یعنی بدن به سیگنال‌های هورمون انسولین پاسخ نمی‌دهد و بنابراین سطح انسولین و قند خون بالا می‌رود. مقاومت در برابر انسولین باعث مشکلات جدی مثل بیماری‌های قلبی و دیابت نوع دو می‌شود. به علاوه، افرادی که به دیابت مبتلا هستند ممکن است با کم کردن این ماده در رژیم غذایی‌شان در خطر مرگ قرار بگیرند.

از مشکلاتی دیگری که کمبود این ماده در بدن ایجاد میکند، نارسایی قلبی است. نارسایی قلبی وضعیتی است که در آن قلب قادر به پمپاژ خون کافی نمیباشد. قلب نمی‌ایستد، اما این مشکل می‌تواند به شدت سلامت فرد را تهدید کند. سطح کلسترول و تری گلیسرید خون برای سلامت قلب بسیار مهم است. رژیم غذایی کم سدیم خطر افزایش این دو ماده را در خون بالا می‌برد و قلب را تهدید می‌کند.

مقدار مورد نیاز سدیم در افراد مختلف

همه افراد، چه مرد و چه زن، باید از این مقدار مجاز پیروی کنند:

  •  ۱ تا ۳ ساله: ۱۰۰۰ میلی‌گرم
  •  ۴ تا ۸ ساله: ۱۲۰۰ میلی‌گرم
  •  ۹ تا ۵۰ ساله: ۱۵۰۰ میلی‌گرم
  • ۵۱ تا ۷۰ ساله: ۱۳۰۰ میلی‌گرم

تاثیرگذاری بیشتر سدیم

به طور کلی، مقدار پتاسیم و سدیم دربدن با یکدیگر متضادند و در زیاد و کم شدن عکس یکدیگر عمل میکنند. به همین دلیل اگر میخواهید سدیم بیشتری داشته باشید، باید سدیم را با مواد پتاسیم‌داری مثل موز، آووکادو، کیوی، سبزیجات برگ تیره، ماست، لوبیا سفید و آب نارگیل مصرف نکنید.

جمع‌بندی

سدیم یکی از موادی است که بدن برای تنظیم عملکردش به آن نیاز دارد. اصلی‌ترین منبع آن نمک است و غذاهای پر نمکی مثل فست‌فود هم حاوی مقدار زیادی از این ماده هستند. به دلیل نقشی که سدیم در برقراری تعادل الکترولیت ها در بدن دارد، توجه به میزان آن در بدن بسیار مهم است. اصلی‌ترین مشکلی که مصرف زیاد آن ایجاد می‌کند فشار خون بالاست که می‌تواند با مشکلات قلبی دیگری همراه باشد.

با به اشتراک گذاری این محتوا برای دوستانتان کمک به ارتقای کیفیت ما کنید .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

در خبرنامه آسیدات عضو شوید .

جدیدترین اخبار روز دنیا و تخفیف های ویژه آسیدات را دنبال کنید .

محصول سوپرفود آسیدات

سوپرفود آسیدات

مکمل غذایی سوپرفود آسیدات

پودر سوپرفود اسیدات

سوپرفود باعث تامین ریزمغذی های مورد نیاز، تنظیم متابولیسم ، ارتقاء و بهبود سیستم های بدن می شود.
خرید سوپرفود اسیدات

محتواهای مرتبط

تفاوت آنفولانزا و سرماخوردگی
بیماری ها

مقایسه آنفولانزا با سرماخوردگی

علائم آنفولانزا می‌تواند شامل تب یا احساس تب/لرز، سرفه، گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی، درد عضلانی یا بدن، سردرد و خستگی (خستگی) باشد. علائم سرماخوردگی معمولا خفیف تر از علائم آنفولانزا هستند.

کبد چرب
بیماری ها

کبد چرب

کبد چرب زمانی اتفاق می افتد که چربی در کبد جمع شود. داشتن مقادیر کم چربی در کبد طبیعی است، اما مقدار زیاد آن می تواند به یک مشکل سلامتی تبدیل شود.